چاپ نیازمندی های کرمان شهر در پانزده هزار نسخه همرا با نمایش در سایت کرمان شهر و کرمان شهر آنلاین

آگهی های خود را با یک تماس در نیازمندی های کرمان شهر چاپ کنید 09140602416
03432266062

شماره: 639 تاریخ: 1397/09/06 صفحه: 1
دکتر هاله تاج‌الدینی، متخصص طب سنتی:
فصول سرد سال زمان مناسبی برای حجامت نیست


اشاره: حجامت، یکی از روش‌های درمانی طب سنتی است که علاوه بر آن‌که در متون معتبر طب سنتی و روایت‌ها مورد تأکید قرار گرفته، به استناد بیش از 8 هزار مقالۀ موجود در پایگاه‌های مقاله‌های علمی، از بوتۀ آزمایش و تحقیقات نیز سربلند بیرون آمده است.
دکتر نفیسه حسینی یکتا، رییس انجمن علمی طب سنتی ایران، با تأکید بر وجود تحقیقات متعدد در مورد اثرهای حجامت در درمان بیماری‌هایی چون زونا، کمردرد، زخم، آرتریت و بیماری‌های اسکلتی معتقد است؛ در صورتی که این عمل بدون توجه به شرایط بیمار و با سلیقۀ شخصی انجام شود، می‌تواند ضررهای جدی و جبران‌ناپذیری برای بیمار داشته باشد؛ بنابراین، برای جویاشدن از شرایط، کیفیت و چگونگی انجام این عمل درمانی مفید، با دکتر هاله تاج‌الدینی، متخصص طب سنتی (ایرانی) و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمان به گفت‌وگو نشستیم.

• خانم دکتر! ابتدا بفرمایید آیا طب سنتی، درمان مناسبی برای انواع بیماری‌ها خواهد بود؟
در طب سنتی، راه‌کارهای درمانی زیادی برای درمان بیماری‌ها وجود دارد؛ ضمن این‌که این طب در پیشگیری از بیماری‌ها نیز به خوبی عمل کرده است؛ چراکه قبل از این‌که فرد بیمار شود، توصیه‌هایی برای حفظ سلامتی دارد، اما در صورت بروز بیماری، اولین‌قدم در درمان، تغذیه، اصلاح سبک زندگی و بعد از آن استفاده از مفردات گیاهی و در کنار آن، ترکیبات گیاهی است. البته یکی از روش‌های درمانی دیگری که ممکن است پزشک آن را مدنظر قرار دهد، حجامت است که در منابع طب سنتی ایران، به غیر از حجامت، به چهار شیوۀ دیگر برای خارج‌کردن خون از بدن اشاره شده که رگ‌زدن یا فصد و زالو انداختن، از جملۀ آن است. حجامت، روشی قدیمی است که در نوشته‌های حکمای طب سنتی نیز از آن یاد شده و برای درمان بیماری‌های مختلف از آن استفاده می‌شود.

• حجامت با چه روش‌هایی انجام می‌شود؟
حجامت، بر دو نوع است؛ با تیغ و بدون تیغ. در حجامتِ با تیغ، پس از گذاشتن لیوان حجامت و بادکش‌کردن، تیغ زده می‌شود؛ در حجامت بدون تیغ، تنها روش، استفاده از بادکش است که بادکش خود به دو نوعِ گرم و سرد تقسیم می‌شود که پزشک در نوع گرم، با کمک حرارت آتش، در لیوان‌ها خلأ ایجاد می‌کند و در نوع سرد، بدون کمک گرفتن از حرارت، عمل مکش را انجام می‌دهد.

• اغلب مردم فکر می‌کنند حجامت برای سلامتی مفید است و هر زمان لازم بدانند، آن‌را انجام می‌دهند، نظر شما چیست؟
حجامت، برای سلامتی بدن فایده‌های زیادی دارد، اما به‌گونه‌ای نیست که در همۀ فصل‌های سال توصیه شده باشد و هرکس بتواند آن‌را انجام دهد. چیزی که بین مردم مرسوم شده، این است که حجامت خوب است و هر وقت بخواهند می‌توانند به دفعات زیاد آن را انجام دهند؛ درحالی‌که طب سنتی به چنین چیزی اعتقاد ندارد.

• در طب سنتی حجامت برچه اساس و در چه زمانی باید انجام شود؟
پزشکان در طب سنتی، حجامت را براساس فاکتورهای درمانی توصیه می‌کنند. یکی از پرکاربردترین زمان‌ها برای انجام عمل حجامت، فصل بهار است که افراد گرم‌مزاج (دموی مزاج) از آن فایدۀ بسیاری می‌برند. فصل بهار حتی برای کسانی که غلظت خون دارند و به توصیۀ پزشک باید خون اهدا کنند، زمان مناسبی است.
روزهایی از ماه نیز برای انجام عمل حجامت توصیه شده، ضمن این‌که در صورتی پزشک طب سنتی براساس شرایط بیمار متوجه شود که او در حال حاضر به حجامت نیاز مبرم دارد، به او توصیه می‌کند که این کار را انجام دهد.

• در چه فصولی از سال عمل حجامت توصیه نمی‌شود؟
در گرمای تابستان و سرمای زمستان حجامت توصیه نمی‌شود؛ بنابراین، خون‌گیری از این طریق به افراد آسیب زیادی می‌زند و خون مدنظر خارج نمی‌شود. به‌طور مثال اگر در فصل تابستان حجامت انجام شود، به‌جای خارج شدن خون دم، ممکن است صفرا خارج شود و حجامت در فصل زمستان نیز مناسب نیست؛ زیرا ممکن است به‌جای این‌که مواد زاید و خون کثیف از مویرگ‌ها دفع شود، مادۀ مفیدی از بدن بیرون می‌رود، اما در فصل بهار و اوایل فصل پاییز -یعنی قبل از سرد شدن هوا- انجام عمل حجامت توصیه می‌شود.

• آیا در عمل حجامت محدودیت سن مطرح است؟
بله، کودکان زیر دوسال و افراد بالای 60 سال نباید حجامت انجام دهند و البته افراد بالای 60 سال که وارد سن کهن‌سالی شده‌اند، بنا به ضرورت و با توصیۀ پزشک می‌توانند حجامت کنند.

• شما به حجامت خشک و تر اشاره کردید، لطفا بفرمایید این دو روش چگونه انجام می‌شود؟
برای انجام هر دو نوع حجامت، ابتدا باید ناحیه را کمی روغن مالید و بعد از آن لیوان حجامت را برای ایجاد مکش بر روی پوست قرار داد. در نوع بدون تیغ، بدون این‌که خونی از بدن خارج شود، بادکش‌ها در محل گذاشته می‌شوند. بعد از چند نوبت بادکش‌کردن، خون در موضع بادکش‌شده تجمع کرده و پزشک دست به انجام حجامت با تیغ می‌زند. این کار به‌وسیلۀ تیغ‌هایی ظریف و توسط پزشک یا پرستار ماهر صورت می‌گیرد و هرکسی مجاز به انجام این کار نیست؛ چراکه تنها فرد آموزش‌دیده و ماهر می‌داند چگونه از تیغ استفاده کند و در چه جهتی روی پوست آن را برش بزند؛ در غیر این صورت آثار حجامت به شکل زشتی در آن ناحیه باقی می‌ماند.

• به غیر از شیوۀ صحیح تیغ‌زدن، در هنگام عمل حجامت چه نکاتی باید رعایت شود؟
این کار باید توسط پزشک و پرستار که بدن انسان را به خوبی می‌شناسند، انجام شود. خون‌گیری نباید به میزان زیاد باشد و در هنگام خون‌گیری، مزاج فرد نیز باید در نظر گرفته شود؛ زیرا مزاج سرد و یا خشک، برای حجامت مناسب نیستند.

• معمول‌ترین محل انجام حجامت در چه ناحیه‌ای از بدن است؟
معمول‌ترین محل خون‌گیری در هنگام عمل حجامت، پشت کمر و بین دو کتف است که به حجامت عام معروف است و مردم این روش را «حجامت سلامتی» می‌دانند؛ چراکه مسیری خاص است و شبکه‌های مویرگی در این ناحیه قرار دارند؛ بنابراین، پزشک این محل را تیغ می‌زند تا مواد زاید را خارج کند.

• حجامت چه فوایدی برای بدن دارد و در درمان چه بیماری‌هایی مفید است؟
این روش به‌طور معمول برای کمردردها، دردهای مفصلی، عضلانی و اختلالات قائدگی مفید است و به‌دلیل خارج‌شدن مواد زاید از بدن، فرد احساس شادابی و نشاط می‌کند و عمل خون‌رسانی در بدن بهتر انجام می‌شود. این حس خوب، تا زمانی که فرد سَبک زندگی خوبی را در پیش گرفته باشد، وجود دارد، اما اگر اصول سلامتی را رعایت نکند، مواد مضر مجدد باز می‌گردند؛ بنابراین، بیشترین تأکید در طب سنتی، اصلاح سبک زندگی است.

• آیا انجام عمل حجامت می‌تواند برای بدن مضر باشد؟
در صورتی که برای فرد شرایط لازم انجام عمل حجامت وجود نداشته باشد، برای بدن مضر خواهد بود. به‌طور مثال افرادی که طبع بلغمی (سرد و تر) دارند، اگر حجامت را نابه‌جا انجام دهند، نه‌تنها برای آن‌ها فایده‌ای نخواهد داشت، بلکه امکان دارد دچار ضعف شدید بدنی شوند و تا مدت‌ها در همین حالت قرار گیرند. بر همین اساس تأکید می‌کنم که حجامت باید توسط پزشک و به توصیۀ او انجام شود.

• پزشک متخصص قبل از انجام عمل حجامت چه مواردی را بررسی می‌کند؟
پزشک ابتدا یک شرح حال از بیمار می‌گیرد و در صورتی که بیمار نیاز به حجامت داشته باشد؛ بدن فرد را با تجویز یک‌سری از مواد غذایی آماده می‌کند. به‌طور مثال به فردی که مزاج گرم و تر دارد، پیشنهاد می‌کنیم با خوردن انواع سوپ‌ها، آش‌ها و مصرف اناب، بدن خود را آماده کند تا از عمل حجامت بهترین بهره را ببرد.
هم‌چنین به همه توصیه می‌کنیم روز قبل از انجام عمل حجامت، از مصرف مواد چرب، ازجمله تخم‌مرغ پرهیز کنند و هرگز با شکم پُر یا با شکم خالی و در حالت گرسنگی اقدام به حجامت نکنند. بهتر است بعد از حجامت نیز، غذای مقوی مانند کباب گوسفند یا نوشیدنی‌های مفید مانند شربت عسل بخورند. البته فرد باید قبل و بعد از خون‌گیری، از اعراض نفسانی و هیجانات شدید عصبی مانند خشم و غضب بر حذر باشد و در روز حجامت، از ورزش و حرکت شدید خودداری کند.

• چه توصیه‌ای به مردم دارید؟
از مردم می‌خواهیم فقط با توصیۀ پزشک حجامت کنند. اگر حجامت درست و به‌جا انجام شود، باعث سلامتی می‌شود؛ ضمن این‌که این اقدام برای افراد دارای فشارخون بالا و کسانی که مزاج گرم و تر دارند، بسیار مفید است؛ چراکه حجامت فشارخون را متعادل می‌کند و در درمان بیماری‌های زنان نیز می‌تواند مؤثر واقع شود.